Oxu müddəti: ~4 dəq.
Fizikanın ən fundamental qanunlarından biri olan "Termodinamikanın İkinci Qanunu", kainatda öz halına, təbii şərtlərə buraxılan bütün sistemlərin zamanla doğru mütənasib olaraq nizamsızlığa, dağınıqlığa və pozulmağa doğru gedəcəyini izah edir. Canlı-cansız bütün hər şey zaman içində aşınar, pozular, çürüyər, parçalanar və dağılar. Bu, tez ya da gec hər varlığın qarşılaşacağı mütləq sondur və danışılan qanuna görə bu qaçınılmaz prosesin geri dönüşü yoxdur. Sidney Universitetindən bioloq Prof. Michael G. Pittman mövzu ilə əlaqədar bunları dilə gətirir:
"Zaman işə yaramaz. Canlı bir sistem xaricində bio-molekullar zamanla təxrib olar, inkişaf etməz. Çox vaxt dayana biləcəkləri müddət bir neçə gündür. Zaman kompleks sistemləri pozar. Uzun bir "söz" (zülal) və ya bir paraqraf təsadüflər nəticəsində meydana gəlmiş olsa belə, zaman bunu yox edəcək. Nə qədər çox zaman tanısanız, bu parçaların nəzarətsiz kimyəvi mühitdə xilas olma ehtimalı daha az olacaqdır." (219)
Təkamülçülər termodinamikanın II qanunu ilə təkamülü uzlaşdırma məqsədiylə, "açıq sistem" deyilən davamlı maddə və enerji giriş-çıxışı olan sistemlərdə, müəyyən bir nizam meydana gələ biləcəyini isbat etməyə çalışırlar. Bu nöqtədə iki kilid anlayışa aydınlıq gətirilməsi, təkamülçülərin yanıldıcı üsullarının ortaya qoyulması baxımından əhəmiyyətlidir. Buradakı yanıltma iki fərqli anlayışın - "nizamlı" və "mütəşəkkil" anlayışlarının-qəsdli olaraq qarışdırılmasıdır.
Məsələn, külək tozlu bir otağa girəndə, daha əvvəl yerə tək təbəqə olaraq yayılmış toz təbəqəsi otağının müəyyən bir kənarına toplana bilər. Bu yenə termodinamik mənada köhnəsinə görə daha nizamlı bir mühitdir, lakin toz hissəciklərinin heç bir zaman küləyin enerjisiylə "öz-özlərinə təşkil olaraq" otağının döşəməsində əskiksiz bir insan rəsmi meydana gətirə bilməzlər. Nəticə olaraq, təbii proseslərlə heç bir zaman kompleks və mütəşəkkil sistemlər meydana gələ bilməz. Ancaq zamanla yuxarıdakı nümunəyə bənzər sadə tənzimləmələr meydana gələ bilər. Bu tənzimləmələr də müəyyən sərhədlərin kənarına keçə bilməzlər.
Nə var ki, təkamülçülər bu şəkildəki təbii proseslərlə özbaşına ortaya çıxan təşkil (self-ordering) hadisələrini, təkamülün çox əhəmiyyətli bir dəlili kimi təqdim edir və bunları saxta "özünü təşkil etmə" (self-organization) nümunələri kimi göstərirlər. Bu anlayış qarışıqlığı nəticəsində də canlı sistemlərin təbii hadisələr və kimyəvi reaksiyalar nəticəsində özbaşına meydana gələ biləcəyini qarşıya qoyurlar.
Halbuki, əvvəldə də ifadə etdiyimiz kimi, mütəşəkkil sistemlərlə nizamlı sistemlər bir-birlərindən tamamilə fərqli strukturdur. Daimi sistemlər sadə sıralamalar, təkrarlar şəklində strukturlar yaratmaqla yanaşı, mütəşəkkil sistemlər iç-içə keçmiş son dərəcə kompleks quruluş və funksiyaları ehtiva edərlər. Ortaya çıxmaları üçün mütləq şüur, məlumat və ağla ehtiyac vardır. Aradakı bu əhəmiyyətli fərqi təkamülçü elm adamlarından Jeffrey Wicken belə təsvir edir:
"Mütəşəkkil sistemləri nizamlı sistemlərdən diqqətlə ayırd etmək lazımdır. İki sistemdən heç biri "təsadüfi" deyil, amma nizamlı sistemlər sadə qəliblərdən meydana gəldikləri üçün heç komplekslik daşımazkən, mütəşəkkil sistemlər hər parçası yüksək məlumat ehtiva edən xarici qaynaqlı bir plana görə bir yerə gəlirlər ... Təşkilat buna görə funksional komplekslikdir və məlumat daşıyır." (220)
Özbaşına təşkil ssenarilərinin çıxılmaz nöqtələri DNT molekulunun quruluşu araşdırıldıqda asanlıqla görülə bilər. Biokimya və molekulyar biologiya sahəsindəki işlər DNT, RNT kimi geniş məlumat ehtiva edən makro-molekulların xüsusi düzülməsini açıqlaya bilmir. New York Universitetində kimya professoru və DNT mütəxəssisi olan Robert Shapiro təkamülçülərin "maddənin öz-özünü təşkil etməsi" mövzusundakı inanclarını və bunun kökündə yatan materialist aksiomu bu şəkildə açıqlayır:
Bizi sadə kimyəvi maddələrin mövcud olduğu bir qarışıqdan, ilk təsirli replikatora (DNT və ya RNT-yə) daşıyacaq bir təkamüllü qanuna ehtiyac vardır. Bu qanun "kimyəvi təkamül", ya da "maddənin özünü təşkili" (self-organization) olaraq adlandırılar, amma heç bir zaman dəqiq bir şəkildə təsvir edilməmiş və ya varlığı göstərilə bilməmişdir. Belə bir prinsipin varlığına, dialektik materializmə bağlılıq uğruna inanılır.(221)
Təkamülçülərin özünü təşkil etmə anlayışıyla müdafiə etdikləri iddia cansız maddənin öz-özünü təşkil edib, kompleks bir canlı varlıq meydana gətirə biləcəyi istiqamətindəki inancdır. Bu qəti olaraq elmə zidd bir inancdır, çünki bütün müşahidə və təcrübələr maddənin belə bir qabiliyyəti olmadığını göstərir. Yaxşı, təkamülçülər niyə hələ də maddənin özünü təşkili kimi elmi olmayan ssenarilərə inanırlar? Niyə canlı sistemlərdə açıqca görülən yaradılış dəlillərini rədd etmək mövzusunda bu qədər israrlıdırlar?
Bu sualların cavabı təkamül nəzəriyyəsinin əsl təməli olan materialist fəlsəfədə gizlidir. Materialist fəlsəfə yalnız maddənin varlığını qəbul edir, bu vəziyyətdə canlılara da yalnız maddəyə əsaslanan bir izah gətirilməlidir. Təkamül nəzəriyyəsi bu zərurətdən doğmuşdur və hər nə qədər elmə zidd də olsa, sırf bu zərurət naminə müdafiə olunur.
Canlılığa gətirilə biləcək tək izah yaradılışdır. Təkamülçülər Allahın varlığını inkar etmək üçün, hər cür mümkünsüzlüyə ehtimal verir, hər çıxılmaz yolu məcbur edir. Ancaq həqiqətlərdən nə qədər qaçarsalar qaçsınlar, qarşılarında hər zaman Rəbbimizin varlığının dəlillərini, yaratdıqlarındakı üstünlüyü tapacaqlar. Quranda inkar edənlərin vəziyyəti belə bildirilir:
İnkar edənlər isə; onların əməlləri səhradakı ilğıma bənzər ki, susamış kimsə onu su hesab edər. Nəhayət ona çatdığında bir şey tapa bilməz və yanında Allahı tapar. (Allah da) Onun hesabını tam olaraq verər. Allah, haqq-hesab çəkəndir. (Nur surəsi, 39)