Oxu müddəti: ~3 dəq.
Genlərin ən vacib vəzifələrindən biri də embrionların necə inkişaf etdiyinə nəzarət etməkdir. Bu prosesdəki sıx tənzimləmələr bölünən hüceyrənin DNT-sinin düzgün köçürülməsini, DNT-dəki xətaların bərpa edilməsini və hər yeni hüceyrənin tam bir xromosom dəsti almasını təmin edir. Bu prosesdə bəzi genlərin xətaları yoxlamasını və bir şey səhv gedərsə, bərpa üçün əməliyyatları dayandırmasını təmin edən nəzarət nöqtələri var. Əgər hüceyrənin DNT-sində bərpa oluna bilməyən bir xəta olarsa, "apoptoz" adlanan proqramlaşdırılmış "hüceyrə ölümü" baş verə bilər. Bu, bədənin ehtiyac duymadığı hüceyrələrdən xilas olması üçün geniş yayılmış bir üsuldur. Apoptoza uğrayan hüceyrələr parçalanır və makrofaq adlanan bir növ leykosit hüceyrələri tərəfindən təkrar emal edilir. Apoptoz bədəni xərçəngə səbəb ola biləcək, genetik baxımdan zədələnmiş hüceyrələrdən qoruyur. Xərçəng, bildiyimiz kimi, hüceyrə bölünməsinin normal tənzimlənməsi pozulduqda yaranır. Bölünmə nəzarətsiz, nizamsız baş verir və xərçəngli şişə yol açan genetik pozuntuları toplayır. Apoptoz həmçinin embrionun inkişafında və yetkin insanın toxumalarının qorunmasında çox mühüm rol oynayır.
Molekulyar biologiyanın ən mühüm kəşflərindən biri bəzi genlərin digərləri üzərində daha təsirli olduğunun aşkar edilməsidir. Bunun səbəbi genlərin bu səlahiyyət dərəcələrinə görə təşkil olunmasıdır. Məsələn, bəzi genlər yalnız hemoqlobinin hazırlanması, saçın uzanması və ya həzm fermentlərinin istehsalı kimi sabit işlərdən məsuldur. Bu molekulyar işçilərin üzərində isə "tənzimləyici genlər" var. Bunlar işçi genləri işə salır və dayandırır. Məsələn, uşaqlıq dövründə hemoqlobin geninin işini dayandırır, lazım olduqda isə işə salırlar. Tənzimləyici genlər həm işçilərin, həm də orta səviyyəli idarəçi genlərin üzərində yüksək səviyyəli nəzarət geni kimi hərəkət edir. Onların qərarları onlarla, hətta yüzlərlə alt vahidə təsir edir. Bu genlər o qədər həyati əhəmiyyət daşıyır ki, embrion dövründə zədələnmələri ölümcül ola bilər.
Bu, üzərində diqqətlə düşünülməli olan bir məlumatdır. Genlər atomlardan ibarət molekullardır. Bəs bu molekullar aralarında belə nizamlı bir təşkilatı necə qurmuşlar? Necə olur ki, bir molekul insanın boyunun uzanmasını dayandırmaq qərarı verir, bu qərarını digərinə ötürür, digəri isə bu qərarı necə anlayıb tətbiq edir? Bu intizamın qurucusu kimdir? Üstəlik, trilyonlarla gen eyni intizam, itaət, ağıl və şüurla vəzifəsini əskiksiz yerinə yetirir. Belə bir sistemin təsadüfən yarandığını iddia etmək çox böyük cəfəngiyatdır. Genləri ən ağıllı və ən qüsursuz şəkildə proqramlaşdıran, şübhəsiz, hər şeyin Rəbbi olan Allahdır.
De: "Göylərin və yerin Rəbbi kimdir?" De: "Allahdır." De: "Elə isə Onu qoyub özlərinə belə nə fayda, nə də zərər verməyə gücü çatmayan bəzi dostlar (tanrılar) qəbul etdiniz?" De: "Heç görməyən (kor) ilə görən (basirət sahibi) bərabər ola bilərmi? Yaxud zülmətlərlə nur bərabər ola bilərmi?" Yoxsa Allaha Onun yaratdığı kimi yaradan şəriklər tapdılar da, bu yaratma onlara bir-birinə bənzər göründü? De: "Allah hər şeyin Yaradanıdır və O, Təkdir, hər şeyə qalib olandır." (Rəd surəsi, 16)
